Monthly Archives: January 2019

Sokkar í skúffu

Það gæti verið hægt að kenna heilt námskeið í stærðfræði, eingöngu með því að fjalla um spurningar um sokka í skúffu. Á íslensku er til dæmis vinsælt að kynna skúffuregluna (sem er á ensku oftar kölluð „the pigeon hole principle“) með því að spyrja spurninga eins og:

Þú ferð á fætur í niðamyrkri og ljósaperan er sprungin. Í skápnum þínum eru bæði svartir og rauðir sokkar. Hvað þarftu að taka marga sokka úr skápnum til að vera viss um að ná í par af samlitum sokkum?

Hér er önnur spurning, sem á yfirborðinu er ekki ósvipuð:

Í skúffu eru svartir og rauðir sokkar. Ef tveir sokkar eru valdir af handahófi úr skúffunni eru helmings líkindi á að báðir séu rauðir. Hver er minnsti mögulegi fjöldi sokka í skúffunni?

Hér verða auðvitað ekki birtar lausnir á þessum spurningum.

Að kenna hverjum sem er hvað sem er, með leyfi

Eru til aðferðir til þess að kenna hverjum sem er hvað sem er? Er hægt að kenna fólki almenna hæfni? Í bók sinni Classroom Discourse and the Space of Learning svara Marton og Tsui þessum spurningum neitandi. Þeir telja þetta tálsýnir um kennslu.

Fyrri tálsýnina, sem felur í sér að hægt sé að beita almennum kennsluaðferðum til þess að kenna hvaða efni sem er, telja höfundar að sé nokkuð áberandi meðal menntaspekinga og menntunarfræðinga nútímans. Samkvæmt þeirri hugmynd dugi kennurum að læra almenna kennslufræði sem síðan megi beita á hvaða inntak sem er. Í áðurnefndri bók Marton og Tsui er mikið lagt í að sýna fram á þetta sé ranghugmynd vegna þess að sérhvert inntak kalli á sína sérstöku nálgun. Það sé til dæmis gerólíkt að kenna barni að lesa og að kenna unglingi að leysa jöfnur. Þess vegna þurfi að hugsa og skipuleggja kennslu mjög náið út frá námsefninu sjálfu.

Seinni tálsýnin er að það sé mögulegt að kenna fólki að læra, hugsa, vinna saman, tjá sig, sveigjanleika, sköpun, gagnrýna hugsun og svo framvegis — án sérstaks þekkingarsamhengis heldur bara almennt og yfirleitt. Í dag er þessi hugmynd um almenna hæfni stundum sett í búning „21. aldar hæfni“. En þetta gengur ekki upp. Það krefst ólíkra og jafnvel óskyldra aðferða og athafna að læra ólík fræði; að hugsa eins og líffræðingur eða hugsa eins og stærðfræðingur; tjá sig í ljóðum eða tjá sig með blaðagrein; skapa nýjan tölvuleik eða nýja tónlist; hugsa gagnrýnið um læknisfræði eða hugsa gagnrýnið um fjölmiðla. Það er ekki hægt að hugsa (vel, skapandi, gagnrýnið) nema að hugsa um eitthvað, og út frá einhverjum forsendum. Og yfirfærsla milli ólíkra sviða er oft takmörkuð. Það sýna fjölmörg dæmi um sérfræðinga á einu sviði sem tjá sig af litlu viti um annað svið.

Nú er alls ekki svo að allir eða flestir menntunarfræðingar séu haldnir þessum hugmyndum. Margir gera sér grein fyrir mikilvægi kennslufræðilegrar þekkingar á ólíkum greinum og því að efnislegt inntak skiptir miklu máli. Ég held samt að þessar hugmyndir séu víða á kreiki, til dæmis meðal talsfólks „eins leyfisbréfs“ kennara. Sumir í þeim hópi virðast telja að menntaður kennari geti kennt hverjum sem er hvað sem er.